کرونا ویروس و کارزار مدیریت بحران؛ بخش سوم

کرونا ویروس و کارزار مدیریت بحران؛ بخش سوم
نویسندگان: عمادالدین پاینده/ حسن نیک‌آئین/ عرفان مهربان

از تجربه کره­جنوبی در کنترل بحران کرونا چه می­دانیم؟
«داده در خدمت منفعت عمومی»

کره ­جنوبی برخلاف چین رویکرد قرنطینه کامل شهرهای آلوده ­شده به ویروس کرونا با استفاده از زور و فشار را اتخاذ نکرد و در عوض سیاستی مبتنی بر مدل اطلاعات باز، مشارکت عمومی و انجام تست فراگیر را در پیش گرفت. جریان باز داده­ های سودمند برای مدیریت بحران در واقع با مشارکت حداکثری شهروندان تبدیل به استراتژی قدرتمند در برابر شیوع کرونا ویروس گردید. برای مثال، کلیه مخاطبین فرد مبتلا به گرونا در رسانه­ های اجتماعی (اینستاگرام، وی­چت، فیس­بوک، واتساپ و …) رصد و ردیابی می­ شوند تا به طور جدی (مکررا) به آن­ها انجام تست کرونا در نزدیک­ترین مراکز درمانی توصیه شود[1] .

  1. کلیه تحرکات و جابه­جایی­ های افراد آلوده ­شده طی چهارده روز گذشته از طریق داده ­های پرداخت کارت­ های اعتباری، دوربین ­های مداربسته و ردیابی مخابراتی تلفن همراه تعیین می­ شود. براین اساس، حساس ­ترین مناطق به لحاظ فراوانی رفت و آمد افراد مبتلا به کرونا ویروس در دستورکار مراکز درمانی سیار (تست و تریاژ) قرار می­ گیرد.
  2. این داده همچنین در پایگاه رسمی اطلاع ­رسانی کرونا دولت کره­ جنوبی قرار می­ گیرد و به صورت خودکار پیامک هشدار به افرادی که در نزدیکی مکان ­های حساس مذکور زندگی می­ کردند، ارسال می ­شود. این تاکتیک اگرچه به دغدغه­ های حریم خصوصی کاربران به صورت جدی دامن می­ زند، اما در عوض در شرایط بحران همانند یک ذره­ بین هوشمند برای شناسایی افراد مبتلا و مشکوک امکان در امان ماندن شهروندان از آسیب­ های مضاعف کرونا ویروس را فراهم می­ آورد.
  3. گذشته از این، نظام سلامت کره ­جنوبی با انجام روزانه 10 هزار تست کرونا رکود سریع­ ترین عملیات شناسایی را نیز در میان سایر کشورهای جهان در دست دارد (شکل1). هرچند، رایگان اعلام شدن تست برای کلیه بیماران مشکوک به کرونا نیز در نرخ مشارکت عمومی مردم در این کارزار جدی اثرگذار بوده است [2].
تعداد تست‌های ویروس کرونا به ازای 1 میلیون نفر در کشورهای مختلف
شکل 1- تعداد تست‌های ویروس کرونا به ازای 1 میلیون نفر در کشورهای مختلف

معجزه تکنولوژی در تایوان؛
« کرونا از نزدیک­ترین کشور به چین، تنها یک قربانی گرفته است !»

تایوان با 23 میلیون جمعیت که طبق آمار رسمی حدود 2 میلیون آن­ها در چین به کار و زندگی مشغول­ اند تا امروز مجموعا 60 مبتلا و یک کشته ناشی از کرونا ویروس گزارش کرده است. جالب­تر آنکه فاکتورهای متعددی بجز نزدیکی مکانی وجود دارد که احتمال بروز فاجعه­ بار قربانیان کرونا در تایوان را مورد انتظار می­ سازد از جمله: مصادف شدن شیوع گسترده کرونا ویروس با عید سال نو چینی و آغاز تعطیلات متعاقب آن و قرابت­ های جدی فرهنگی و سبک­ زندگی بین دو کشور. با این همه، عملکرد خیره ­کننده نظام بهداشت و درمان تایوان در کنترل بحران کرونا اجازه شیوع گسترده این بیماری را در بین شهروندان نداده و تا حد امکان سرعت، دسترس­ پذیری و کارآیی تست کرونا را ارتقاء بخشیده است.

نظام سلامت تایوان با به کارگیری پایگاه داده ملی بیمه سلامت و یکپارچه­ کردن آن با پایگاه داده اداره مهاجرت و گمرکات شروع به تحلیل کلان­ داده ­ها کرده است تا از این طریق شناسایی و محدودکردن مبتلایان کرونا به صورت هوشمند و سریع انجام شود. خروجی این سامانه اعلام خودکار هشدارهای به‌هنگام به بیماران و مراکز درمانی است که در طول معاینه براساس تاریخچه سفر و نشانگان بالینی فرد مشکوک ایجاد و ارسال می­شود. استفاده از فناوری­ های نوین همچون QR Code در تکمیل این فرایند جهت تسریع اسکن، شناسایی و گزارش وضعیت افراد مورد استفاده قرار می­ گیرد. بر این اساس، افراد، مراکز درمانی و پزشکان با اسکن کد منحصر به فرد هر شخص میزان در معرض بودن (ریسک بیماری بودن) را مبتنی بر اطلاعات جامع پرونده پزشکی، سابقه سفر در دو هفته گذشته و مبدآ و مقصد سفرها مشاهده کنند.

دسته­ بندی افراد به این ترتیب تمایز استراتژیک قابل­ توجهی پیدا می­کند که ذیلا به آن اشاره می­ شود:

  1. افراد با ریسک پایین (بدون هیچ سابقه پزشکی جدید و سفر به خارج): این افراد سریعا یک گواهی سلامت از طریق پیامک دریافت می­کنند که در حکم تأییدیه رسمی مهاجرت محسوب می­ شود.
  2. در مقابل، افراد با ریسک بالا (دارای سابقه پزشکی یا اخیرا سفرکرده به مناطق پرخطر): هشدار مبنی بر لزوم قرنطینه در خانه دریافت می­ کنند و مستمرا از طریق تلفن همراه و شبکه­ های اجتماعی رصد می­ شوند تا در دوران نهفتگی بیماری از خانه خارج نشوند.

به نظر می­ رسد در میان کشورهای در حال توسعه مواجه با بحران کرونا، تایوان بیش از سایرین از تأثیر شگرف تحلیل کلان­ داده و استراتژی مدیریت بحران داده­ محور بهره­ گرفته است. کوتاه­ سخن، مهم ترین اقدامات انجام­ گرفته در این زمینه را می­توان در چند محور خلاصه کرد که در کنار اراده ملی و مسئولیت­ پذیری شهروندان موجب کارآمدی در هر سه فاز شناسایی، مدیریت و تخصیص منابع شده است:

  1. تست­ گرفتن فعالانه (سیستماتیک): به کلیه افراد مبتلا به آسیب­ های حاد تنفسی به صورت خودکار هشدار پیامکی صادر می­ شود.
  2. اختصاص شماره تلفن اضطراری و رایگان 1922 برای شهروندان: تعداد موارد مشکوک اطلاع­ داده شده از این طریق بعد از چند هفته به اندازه­ای رسید که دولت تایوان ناچار برای هر شهر بزرگ یک شماره تلفن اضطراری جداگانه اختصاص داد. گفتنی است کارکرد اصلی این مسیر تعاملی شناسایی افراد مشکوکی بود که افراد در خانواده یا اطرافیان خود مشاهده می­ کردند.
  3. دولت برای زدودن داغ ننگ اجتماعی ابتلا به کرونا خدمات و حمایت ­های ویژه­ای برای مبتلایانِ قرنطینه­ شده در نظر گرفته است که از آن جمله می ­توان به چک­آپ رایگان روزانه، بسته­ های غذایی و سایر مشوق ­های سلامت­ محور اشاره کرد.
  4. آموزش دادن الگوریتم شناسایی مبتلایان با استفاده از پایگاه داده بیماران مبتلا به سارس (2003): این موضوع کمک ویژه ­ای به سرعت­ عمل و دقت در شناسایی و اقدامات درمانی متعاقب آن داشته است.

متن کامل این گزارش از طریق لینک زیر قابل‌دسترسی است:

 

 

    پاسخ دهید

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای اجباری مشخص شده اند*

    5 × پنج =