حکمرانی داده محور؛ ضرورت مقابله با ویروس کرونا؛ بخش دوم

حکمرانی داده محور؛ ضرورت مقابله با ویروس کرونا؛ بخش دوم
نویسنده مهمان: ناصر نجاتی

حکمرانی داده محور در شهر هوشمند

یکی از ابزارهایی که در دوران کرونایی مورد توجه هم سیاستگذاران و هم شهروندان قرار گرفته است داشبوردهای شهری و کشوری می باشد. داشبورد شهری (Urban Dashboard) یکی از ابزارهایی است که در نسل دوم شهرهای هوشمند به کمک مدیران و شهروندان شهر هوشمند می آید بطوریکه از یک سو با امکان تحلیل بلادرنگ (Real time analysis) از داده های به روز، فرصت و دقت کافی را برای مدیران شهری جهت تصمیم گیری و سیاستگذاری ایجاد می نماید و از سوی دیگر با اطلاع رسانی و افزایش آگاهی مردم بستر لازم را جهت مشارکت مردم در راستای تصمیم های مدیریت شهری فراهم نماید. یکی از این داشبوردهای مورد توجه درباره ویروس کرونا با همکاری مشترک دانشگاه هاپکینز و شرکت ESRI (شرکت ارائه دهنده نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS) ارائه شده است که اطلاعات بلادرنگ و مکان-محور مبتنی بر داده های رسمی هر کشور را نمایش می دهد.

 همانطور که پیشتر ذکر شد ویروس کرونا با سرعت بالا بین کشورها و قاره ها در حال سرایت است و در این دوران زمان از اهمیتی بیش از پیش برخوردار می‌باشد. لذا به جای صرف زمان برای تهیه گزارش برای مدیران و سیاستگذاران با مراجعه به داشبوردهای شهری و کشوری می‌توان در سریعترین زمان از عمق و شدت بحران در سایر نقاط دنیا بهره مند شد و سیاست های لازم را اتخاذ نمود.

کشورهای مختلف سیاست های متفاوتی را برای مقابله با ویروس کرونا در نظر گرفته اند؛ برخی به قرنطینه افراد در خانه پرداخته اند؛ برخی محدودیت رفت و آمد را معین کرده اند و نه تنها سفرهای بین مرزی بلکه سفرهای درون کشوری و حتی سفرهای درون شهری را نیز محدود کردند؛ برخی صرفا به اطلاع رسانی به مردم اکتفا کرده و از مردم خواسته اند که نکات بهداشتی را رعایت کنند. لذا آنچه مشخص است تصمیم واحدی در بین سیاست‌مداران در کشورهای مختلف وجود ندارد و هریک تصمیم متفاوتی را اتخاذ کرده اند و با توجه به اینکه هنوز زمان زیادی از گسترش این ویروس در دنیا نمی گذرد لذا نمی توان گفت کدام سیاست به طور قطع از بقیه موفق تر بوده است اما آنچه مشخص است شهروندان بازیگران کلیدی در همه این سیاست ها هستند و چه قرنطینه خودخواسته و چه محدودیت در سفرهای درون شهری نیازمند مشارکت مردم است.

تجربه چین برای کنترل افراد مبتلا و یا مشکوک به ویروس کرونا و کنترل آن ها استفاده از اپلیکیشنی است که توسط اپلیکیشن پرداخت علی بابا (Alipay) توسعه یافته است که در حال حاضر در بیش از 200 شهر چین مورد استفاده قرار می گیرد. هریک از افراد با توجه به علائم سلامتی خود یکی از سه رنگ سبز، زرد یا قرمز را دریافت می کند که به  ترتیب رنگ سبز با توجه به سلامتی خود امکان تردد آزاد در شهر، رنگ زرد به معنای قرنطینه 7 روزه و رنگ قرمز به معنای قرنطینه 14 روزه می باشد و هریک از افراد توسط مقامات مسئول ردیابی می شود و همچنین در نقشه به صورت آنلاین محل تردد افراد مشکوک و یا مبتلا برای سایر شهروندان قابل رصد است. این اپلیکشین دو کاربرد دارد؛ نخست اینکه هر فرد تحت کنترل قرار می گیرد و دوم آنکه بقیه شهروندان از محل تردد مبتلایان به ویروس کرونا آگاه می شوند و کمتر به این مکان های مشکوک به کرونا رفت و آمد می کنند. اگرچه برخی صاحب نظران انتقاداتی را به این شیوه نظارتی به دلیل نقض حریم خصوصی وارد کردند اما از سوی دیگر برخی بر این باورند که در این دوره حساس این امر برای کاهش تلفات اجتناب ناپذیر است.

چه باید کرد؟

نچه در حال جاضر ضرورت دارد که هرچه زودتر انجام شود ایجاد این باور عمومی است که مبتلایان به ویروس کرونا ممکن است در نزدیکی ما باشند و لذا با ماندن در خانه و عدم ترددهای غیرضروری در شهر زنجیره سرایت انسانی ویروس کرونا را قطع کنیم. آنچه مدیریت شهری می تواند در این زمینه کمک نماید ایجاد داشبورد شهری برای رصد روزانه مبتلایان در شهر است تا افراد آنچه را که به گوش می شنوند به چشم ببینند و این باور خطر ابتلا به ویروس کرونا برای آن ها مشهودتر شود. در حال حاضر پرتال زیرساخت داده‌های مکانی ملی این کار را در سطح کشوری انجام داده است و آمار مبتلایان به ویروس کرونا به صورت روزانه و به تفکیک هر استان قابل مشاهده است (تصویر 1).

 
تصویر1. آمار مبتلایان به ویروس کرونا به تفکیک استان در پرتال زیرساخت داده های مکانی ملی
تصویر1. آمار مبتلایان به ویروس کرونا به تفکیک استان در پرتال زیرساخت داده های مکانی ملی

حال این وظیفه مدیریت شهری است که تعداد مبتلایان را در سطح محله های یک شهر با توجه به وجود زیرساخت آن در شهرداری ها همچون تصاویر 2 و 3 نشان دهد.

تصویر2. نقشه شهر تهران به تفکیک محله
تصویر2. نقشه شهر تهران به تفکیک محله
تصویر3. مراکز درمانی کرونا در نقشه شهر مشهد
تصویر3. مراکز درمانی کرونا در نقشه شهر مشهد

یکی از نمونه‌های حال حاضر داشبورد هنگ کنگ است که ساختمان هایی که افراد مبتلا/مشکوک به کرونا در آن ساکن هستند به همراه اطلاعات مربوط به سن و جنسیت آن ها نمایش داده می شود تا سایر شهروندان تردد کمتری به این نواحی داشته باشند و از سرایت ویروس جلوگیری کنند (تصویر4). اگرچه اطلاعات مبتلایان به ویروس کرونا در ایران نیز ممکن است با این دقت وجود داشته باشد اما برای ملاحظات جنبه روانی موضوع می توان این اطلاعات را نه به صورت نقاط دقیق ساختمانی بلکه به صورت محله ای نیز نمایش داد.

تصویر4. داشبورد نمایش ساختمان های محل اقامت افراد مبتلا/مشکوک به کرونا در هنگ کنگ
تصویر4. داشبورد نمایش ساختمان های محل اقامت افراد مبتلا/مشکوک به کرونا در هنگ کنگ

 این کار دو نتیجه زیر را در پی دارد:

  1. سازمان ها و نهادهای مرتبط با کنترل ویروس کرونا متوجه خواهند شد که تمرکز اقدامات خود را در کدام محله ها بگذارند. برای مثال عملیات معاینه افراد، اعمال محدودیت های رفت و آمد و یا عملیات ضدعفونی مکان های عمومی در کدام نقاط شهر صورت بگیرد.
  2. شهروندان به این باور می رسند که ویروس کرونا در محله آن ها و تا همسایگی و جلوی در خانه های آن آمده است و بهترین راه برای در امان ماندن از این ویروس، ماندن در خانه می باشد.

متن کامل این گزارش از طریق لینک زیر قابل‌دسترسی است:

    پاسخ دهید

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای اجباری مشخص شده اند*

    شش + هجده =