در خبر نامه ما عضو شوید .

فناوری به کمک حقوق مالکیت فکری می آید…

فناوری به کمک حقوق مالکیت فکری می آید...
نویسنده: کمیل شاه حسینی

دزد و پلیس هر دو پیشرفت می کنند…

جدال و رقابت میان دزد و پلیس هر روز پیچیده تر و پیشرفته تر می شود. همانطور که در فضای فیزیکی جامعه، سارقان هر روز از شیوه ها و ابزارهای جدید تر، خودروهای سریعتر و سلاح های پیشرفته تر استفاده میکنند، پلیس و نیروهای حافظ امنیت جامعه نیز خود را به روز می کنند. این قاعده در فضای مجازی نیز حکم فرماست. اینترنت و شبکه های اجتماعی، توانسته اند دور زدن حقوق مالکین آثار را تسهیل کنند، از آن سو رگولاتورها و صاحبان آثار نیز از ابزارهای فناورانه بهره می جویند تا محافظت مناسب تری از حقوق آثار داشته باشند.

البته نتیجه نهایی تمامی این اقدامات پلیس وارانه، ریشه کن کردن کامل سرقت مالکیت فکری نخواهد بود، زیرا اشاره کردیم که روش های سرقت نیز همگام با روش های کشف آنها هر روز پیشرفته تر خواهند شد. با این حال آنچه که فناوری های محافظت از محصولات ادبی، صوتی و تصویری دیجیتال برای ما به همراه می آورند، افزایش هزینه های کپی، انتشار، و یا استفاده غیرمجاز از این آثار است. به عبارت دیگر، این فناوری ها می کوشند آنقدر هزینه های مادی یا معنوی سرقت را افزایش دهند که این کار از صرفه اقتصادی خارج شود. در واقع در حوزه مالکیت فکری نیز، همچون سایر مسائل در فضای کسب و کار، با یک مصالحه روبرو هستیم و صرفه اقتصادی سخن اول و آخر خواهد بود…

 

اینترنت باز هم بازی را برهم می زند!

بهره گیری از فناوری به منظور صیانت از مالکیت محصولات دیجیتالی امر جدیدی نیست، حتی از زمان فیلم های ویدئویی، فناوری هایی جهت جلوگیری از کپی کردن آنها ارائه شده بود (فناوری Macrovision را جستجو کنید!). تا پیش از ظهور و فراگیر شدن اینترنت، روش های مدیریت حقوق دیجیتال (DRM) عمدتا متمرکز بر جلوگیری از کپی کردن نسخه های فیزیکیِ منتشر شده بودند. اما اینترنت، از اساس شیوه دسترسی به محتوای دیجیتال را متحول نموده و طبعا راهکارهای سنتی محافظت از آنها را نیز منقرض کرد. با ظهور اینترنت در عصر جدید، کمتر کسی به نسخه های فیزیکی محصولات دیجیتال (مانند سی دی، DVD و …) اقبال نشان میدهد. به طور مثال، 80 درصد درآمد صنعت موسیقی جهان، از سرویس های استریمینگ (مانند اسپاتیفای) حاصل می شود. لذا مدل کسب و کار استریمینگ ویدئو و موسیقی، جهت حفظ پایداری و بقای خود، ناگزیر به حل مسئله مالکیت فکری می باشد.

 

فناوری در کدام جایگاه؟

برای جلوگیری از انتشار غیرمجاز یک محصول از چند طریق میتوان ورود کرده و قانون را اعمال نمود. این جایگاه ها عبارتند از:

  1. حصول اطمینان از خرید یک محصول (ارائه کد یکتای محصول به همراه محصول یا لزوم اتصال دائمی به اینترنت در هنگام استفاده از محصول)
  2. جلوگیری از کپی کردن (ایجاد رمز بر روی فایل ها به منظور جلوگیری از بازشدن با نرم افزارهای دیگر. مانند خرید کتاب های الکترونیکی از فروشگاه های کتاب مجازی یا خرید موسیقی از سرویس های استریمینگ)
  3. جلوگیری از انتشار غیرمجاز (فناوری تشخیص خودکار محتوا در پلتفرمهای به اشتراک گذاری محتوا (UGC) )
  4. رد گیری انتشار (فناوری نهان نگاری یا Watermarking)

از 4 دسته مذکور، 2 دسته نخست؛ به واسطه قدمت زیادی که دارند به خوبی بین مردم شناخته شده هستند. لذا در ادامه این نوشتار به بررسی بیشتر دو دسته آخر، یعنی فناوری تشخیص خودکار محتوا و نهان نگاری، خواهیم پرداخت.

 

تشخیص خودکار محتوا و نهان نگاری، دو فناوری کمتر شناخته شده

برای آشنایی با این دو فناوری مثال زیر را در نظر بگیرید. فرض کنید شما به طریقی توانسته اید فایل یکی از فیلم های سینمایی در حال اکران را بدست آورید. حال میخواهید آن را در یکی از سرویس های اشتراک گذاری ویدئو مانند یوتیوب آپلود کنید. در صورتی که این پلتفرم از فناوری تشخیص خودکار محتوا استفاده نماید محتوایی که شما می خواهید بارگذاری کنید را با محتواهای دارای حق کپی رایت مقایسه نموده و در صورت مشابهت زیاد، از نمایش آن ها جلوگیری می کند. حال اگر شما روش دیگری همچون ارسال این فایل به دیگران را انتخاب کنید، باز هم با استفاده از فناوری نهان نگاری، قابلیت ردگیری انتقال غیر قانونی فیلم شما وجود خواهد داشت. چرا که با استفاده از این فناوری، مشخصات سینمایی که شما فیلم را از طریق آن بدست آورده اید، به صورت نامحسوس و ناپیدا در ویدئو جایگذاری شده است.

 

فناوری تشخیص خودکار محتوا

این فناوری که با عنوان اثرانگشت ویدئو نیز شناخته شده و در واقع همانطور که از نامش پیداست، یک اثر انگشت یکتا از بخش های مختلف ویدئو تهیه میکند. این اثر انگشت در واقع خلاصه چند مشخصه اصلی ویدئو است که توسط نرم افزار استخراج شده و بااینکه چیزی بجز دنباله ای از اعداد نیست، اما نکته­ی اصلی آن همان یکتا بودنش به ازای یک محتوای خاص است. یعنی این اثر انگشت تنها متعلق به همین ویدئو بوده و اگر این ویدئو به صورت غیرقانونی در اینترنت بارگذاری شود، به راحتی قابل تشخیص و ردگیری خواهد بود.

 

فناوری نهان نگاری

واترمارک یا فناوری نهان نگاری، عمدتا به صورت یک لوگو که به صورت کمرنگ روی تصاویر قرار داده می شود، شناخته می شود. البته این نوع واترمارک­ها از نوع «پدیدار» بوده و مقصود از این واژه در نوشتار حاضر، فناوری دیگری است. همانطور که میدانید محتواهای دیجیتال، به صورت دنباله ای از صفرها و یک ها در رایانه ذخیره می شود. برای یک ویدئو، این دنباله ها توسط نرم افزارهای پخش کننده، با ترتیب و الگوریتم های خاصی خوانده می شوند و به محتوای قابل تشخیص برای انسان تبدیل می شوند. در فناوری نهان نگاری، اطلاعاتی را در میان صفر و یک های یک محتوای دیجیتال جایگذاری می کنند. این جایگذاری طبق الگوریتم های خاصی صورت میگیرد که قابلیت بازیابی و خواندن آن ها وجود داشته، و در عین حال، حین کاربری عادی محتوا، مثلا تماشای آن ویدئو، کاربر اصلا متوجه وجود چنین تغییراتی نمی شود.

 

مقایسه این دو فناوری

همانند هر نوع فناوری نوظهور دیگر، این دو فناوری نیز معایب و مزایای خاص خود را دارا هستند. به عنوان مثال فناوری نهان نگاری، در بسیاری موارد قابل کشف یا دستکاری است حال آنکه فناوری تشخیص خودکار محتوا، با توجه به اینکه به خودی خود تغییری در فایل ایجاد نمی کند، قابل دستکاری یا حذف شدن نیست. با این حال فناوری نهان نگاری، با توجه به امکان درج اطلاعات مختلف در نسخه های متخلف، امکان تشخیص مبدا و سرچشمه کپی یا انتشار غیرمجاز را فراهم میکند که در فرایند های قانونی بسیار کمک کننده است.

 

کسب و کارهای جدیدتر حول فناوری های جدید

نکته جالب توجه در مورد فناوری تشخیص خودکار محتوا، آنست که نه تنها توسط پلتفرم های به اشتراک گذاری محتوای کاربران (مانند یوتیوب) مورد استفاده قرار میگیرد، بلکه کسب و کار های دیگری نیز بر مبنای آنها شکل گرفته اند. این کسب و کارها، با تشکیل پایگاه داده از اثر انگشت سازندگان محتوایی که مشتری آنها محسوب می شوند، با جستجو در شبکه های اجتماعی و پلتفرم های اشتراک محتوا، موارد نقض حقوق مالکیت فکری را یافته و به صاحبان اثر معرفی می کنند تا بدین ترتیب بتوانند بیشترین منافع اقتصادی را از محتوای تولیدی خود بدست آوردند.

فناوری تشخیص خودکار محتوا و نهان نگاری که در این مطلب به آنها پرداخته شد، تنها نمونه ای از طیف گسترده خدماتی است که فناوری و تکنولوژی برای جامعه بشری به ارمغان آورده است. در صورتی که این فناوری­ها وجود نداشتند، قابل پیش بینی است که انگیزه تولیدکنندگان برای تولید آثار با کیفیت ادبی، هنری و فرهنگی نیز کاهش یابد. با این حال اینبار فناوری است که در جامه دوست و یاری رسان، سعی در محافظت از حقوق معنوی و متعاقب با آن حقوق مادی تولیدکنندگان آثار را دارد…   

 

    پاسخ دهید

    آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای اجباری مشخص شده اند*

    20 − 8 =